Nghi vấn bắt đầu lan rộng sau khi trang tin chuyên về điền kinh Let’sRun và một số chuyên gia quốc tế công bố các phân tích về thông số sinh học của vận động viên người Kenya. Theo đó, các chỉ số trong hộ chiếu sinh học của Chepngetich được cho là có những biến động “không tự nhiên”, thường thấy ở những trường hợp can thiệp bằng doping máu (tăng cường hồng cầu để cải thiện sức bền).
Cú sốc từ kỷ lục 2 giờ 09 phút 56 giây
Tâm điểm của sự chú ý dồn vào màn trình diễn của Chepngetich tại Chicago Marathon hồi tháng 10/2024. Tại đây, cô đã phá sâu kỷ lục thế giới cũ tới gần 2 phút, đạt thành tích 2 tiếng 09 phút 56 giây. Đây là một cột mốc được giới chuyên môn đánh giá là “phi thường”, vượt xa giới hạn sinh học vốn có của các vận động viên nữ từ trước đến nay.
Tuy nhiên, ngay sau chiến thắng, nhiều chuyên gia và phóng viên thể thao đã đặt dấu hỏi về tính trung thực của kỷ lục này. Hộ chiếu sinh học (ABP) – công cụ dùng để theo dõi các thông số máu của vận động viên theo thời gian – được xem là bằng chứng gián tiếp nhưng quan trọng nhất trong việc phát hiện các hành vi gian lận tinh vi mà các xét nghiệm truyền thống có thể bỏ lọt.
Phản ứng của người trong cuộc
Trước những cáo buộc bủa vây, Ruth Chepngetich vẫn khẳng định sự trong sạch của mình. Cô cho biết thành tích này là kết quả của quá trình tập luyện khắc nghiệt và nỗ lực không ngừng nghỉ.
Phía Liên đoàn Điền kinh Kenya (Athletics Kenya) cũng lên tiếng bảo vệ vận động viên nhà, cho rằng các thông tin từ truyền thông là thiếu căn cứ chính thức. Tuy nhiên, Cơ quan Liêm chính Điền kinh (AIU) xác nhận họ vẫn đang theo dõi sát sao trường hợp này. Hiện tại, chưa có lệnh đình chỉ thi đấu chính thức nào được đưa ra đối với Chepngetich, nhưng cô đang phải chịu sự giám sát đặc biệt.
‘Bóng ma’ doping phủ bóng điền kinh Kenya
Nghi vấn của Chepngetich xuất hiện trong bối cảnh điền kinh Kenya đang trải qua cuộc khủng hoảng niềm tin trầm trọng. Trong những năm gần đây, hàng loạt vận động viên hàng đầu của quốc gia này đã bị cấm thi đấu vì dương tính với các chất cấm hoặc gian lận hồ sơ y tế.
Hộ chiếu sinh học (ABP) là gì? Đây là phương pháp theo dõi các chỉ số sinh học (như nồng độ huyết sắc tố, tỷ lệ hồng cầu lưới) của vận động viên một cách liên tục. Bất kỳ sự thay đổi đột ngột nào không do yếu tố tự nhiên (như tập luyện ở độ cao hoặc bệnh lý) đều bị coi là dấu hiệu của việc sử dụng chất kích thích hoặc can thiệp y tế trái phép.
Nếu các bất thường trong ABP của Chepngetich được xác nhận là do tác động ngoại lai, đây sẽ là một trong những vụ bê bối doping lớn nhất lịch sử điền kinh thế giới, tương tự như trường hợp của Lance Armstrong trong môn đua xe đạp trước đây.
Thế giới marathon đang nín thở chờ đợi kết luận cuối cùng từ AIU. Nếu kỷ lục 2:09:56 bị hủy bỏ, niềm tin vào những giới hạn mới của con người trong bộ môn marathon chắc chắn sẽ bị sụt giảm nghiêm trọng.
